„Po co Hiszpanom litera ñ i skąd się w ogóle wzięła?” – wydaje się, że tylko osoba  początkująca może zadać takie pytanie. Czy aby na pewno? Przeczytaj nasz tekst i poznaj literę ñ od najciekawszej strony.

Pochodzenie litery ñ

W ramach wstępu przypomnijmy, że język hiszpański wywodzi się z łaciny. Pomoże to w zrozumieniu dylematu średniowiecznych skrybów, którzy jako pierwsi spisywali teksty w językach romańskich. Wśród nich znaleźli się hiszpańscy mnisi, którzy zachodzili w głowę, jak zapisać nosową głoskę [ɲ], skoro brakuje jej odpowiednika w alfabecie łacińskim.

Rozwiązanie nie pojawiło się od razu i początkowo obrano różne podejścia. Jedni używali dwuznaku „gn”, inni podwójnej litery n. Jednak na dłuższą metę było to męczące i wymagało większego zużycia papieru. Po pewnym czasie niektórzy mnisi przeszli więc na trzecią formę, czyli n z tyldą (falą). Tym oto sposobem pojawiła się litera ñ.

 

Sformalizowanie litery ñ

W związku z niejednolitym zapisem rozprzestrzeniał się chaos, któremu kres położył w XIII wieku król Alfons X Mądry. Przeprowadził on reformę, która ustanawiała pierwsze reguły ortograficzne języka kastylijskiego (hiszpańskiego). Nie zabrakło też odniesienia do zapisu w postaci litery ñ, któremu oficjalnie przyznano pierwszeństwo.

Kolejną formą wyróżnienia było umieszczenie litery ñ przez Antonia de Nebriję w pierwszej gramatyce języka hiszpańskiego (hiszp. Gramática de la lengua castellana). Nastąpiło to w XV wieku, czyli kilkaset lat później od czasów reformy Alfonsa X Mądrego.

Jednak pomimo ewidentnego progresu trzeba było jeszcze poczekać na włączenie litery ñ do słowników. Dopiero w 1803 roku uczyniła to oficjalna instytucja państwowa, Real Academia Española (pl. Hiszpańska Akademia Królewska).

 

Spór wokół litery ñ

W 1991 roku pojawił się pomysł, by zrezygnować z litery ñ i całkowicie przejść na litery łacińskie. Jako powód podano potrzebę ujednolicenia klawiatur we wszystkich krajach Unii Europejskiej. Jak można się domyślić, pomysł nie spotkał się z aprobatą Hiszpanów, dla których litera ñ była ikoną. Obojętni nie pozostali też wielcy intelektualiści, tacy jak np. Gabriel García Márquez – powieściopisarz  i działacz społeczny.

 

Litera ñ i inne języki

Mimo że litera ñ kojarzy się głównie z językiem hiszpańskim, nic bardziej mylnego. W języku galisyjskim została odnotowana po raz pierwszy w tekście z 1228 roku. Poza tym można ją znaleźć m.in. w asturyjskim, filipińskim czy w języku guarani.

 

Wymowa litery ñ

Z wyglądu litera ñ prezentuje się figlarnie, lecz wcale nie jest trudna do wymówienia, bo zbliżona do polskiego „ni”. Ponieważ jest też spółgłoską nosową podniebienną, w trakcie wypowiadania język dotyka podniebienia, a wydychane przez nas powietrze wychodzi nosem.

 

Popularność litery ñ

Jak się okazuje, litera ñ potrafi zainspirować nie tylko językoznawców. Ochoczo korzystają z niej przedsiębiorcy, którzy chcą pokazać związek między ich działalnością zawodową a językiem hiszpańskim. Jeśli więc natrafisz na literę ñ w firmowym logo, to jest niemal pewne, że nie pojawiła się tam przypadkiem.

 

Zaciekawił Cię ten artykuł? Chcesz rozpocząć naukę języka hiszpańskiego, a może odświeżyć wiedzę? Wypełnij formularz i zapytaj o kursy oraz szkolenia w ProfiLingua. Rozpocznij wspaniałą przygodę i zdobądź cenne doświadczenie!

Formularz Kontaktowy

Czy chcesz, abyśmy skontaktowali się z Tobą w celu zaproponowania Ci odpowiedniego kursu? Jeśli tak, wypełnij poniższy formularz, wskazując preferowany sposób komunikacji.

    Klikając „wyślij” wyrażasz zgodę na przetwarzanie danych osobowych podanych w formularzu kontaktowym w celu przedstawienia oferty ProfiLingua oraz potwierdzasz, że zapoznałeś się z polityką prywatności oraz akceptujesz jej warunki. Administratorem przekazanych danych osobowych jest Tutore Poland sp. z o.o. .