Alfabet w języku angielskim – wymowa fonetyczna liter

Czy możesz powtórzyć? Jak się to pisze? Czy możesz przeliterować? To pytania, które sprawdzą Twoją znajomość alfabetu w języku angielskim. Dlatego spieszymy z pomocą i w dzisiejszym artykule przedstawiamy wymowę fonetyczną od A do Z.

Jakie litery składają się na alfabet angielski?

Alfabet angielski nie posiada liter ze znakami diakrytycznymi, czyli charakterystycznych dla języka polskiego ogonków, kreseczek oraz kropek przy literach. W porównaniu z polskim zawiera też mniej liter, gdyż składa się z 26 liter, które dzielimy na samogłoski oraz spółgłoski. Za to podobnie jak w polskim mamy zarówno wielkie litery, na które mówi się upper case albo capital letter, jak imałe litery, czyli lower case.

W języku angielskim samogłosek jest o dwie mniej niż w polskim, bo tylko 6 (sześć): A, E, I, O, U oraz Y. Choć w porównaniu do spółgłosek stanowią mniejszość, to zgodnie z ogólnie przyjętą zasadą minimum jedna samogłoska powinna występować w każdym angielskim słowie. Przy okazji warto zauważyć, iż literaY pełni podwójną funkcję, gdyż może być samogłoską albo spółgłoską:

• baby – [beɪbi ]
• yes – [j es].

Dlatego w języku angielskim nie sprawdza się teoria, iż jedna litera odpowiada jednemu dźwiękowi (jedna litera ≠ jeden dźwięk). Niestety na początku może to dezorientować i stwarzać dodatkowe problemy z wymową, więc w razie wątpliwości najlepiej korzystać ze słownika. Podpowiedzi, jak odczytać dane słowo znajdziesz w nawiasach pochyłych lub kwadratowych:

• love – /lʌv/
• house – [haʊs].

Oprócz tego, że w transkrypcji fonetycznej występują specyficzne symbole (np. ɪ, ʊ, ʌ), o których jeszcze opowiemy, to pojawia się też kwestia różnic w wymowie. Dajmy na to, w odmianie amerykańskiej literęr wymawia się zawsze w przeciwieństwie do wersji brytyjskiej, w której pojawiają się dodatkowe niuanse. Stąd dwa możliwe warianty wypowiedzi, które znajdujesz w słowniku. Np.:

• park – [pɑ:k]
• park – [pɑ:rk].

Alfabet angielski – wymowa fonetyczna liter

Zapisywanie i odczytywanie transkrypcji fonetycznej to nie lada sztuka, lecz znajomość tych dźwięków pomoże Ci później w literowaniu. Dla osób, które nie mają jeszcze wprawy, przygotowaliśmy więc uproszczoną wymowę, a dla tych bardziej zaawansowanych wymowę fonetyczną z uwzględnieniem dwóch odmian językowych.

W wymowie fonetycznej osobliwy dwukropek (ː) jest znakiem długości. Oznacza on długość geograficzną dźwięku i wpływa na sposób artykulacji. W konsekwencji dzielimy samogłoski na krótkie oraz długie, a sam ten szczegół może znacząco zmienić odbiór wypowiedzi. Porównaj:

• beach - [bi: tʃ]
• bitch – [bɪ tʃ].
• sheet – [ʃi: t]
• shit – [ʃɪ t].

W obu parach słowa różnią się wymową tylko pod jednym względem. Wystarczy, że przy jednym słowie pojawia się znak długości, podczas gdy w drugim analogiczna samogłoska wymawiana jest krócej, a plaża czy prześcieradło lub kartka papieru zamieniają się... w wulgaryzm. Dlatego lepiej nie popełnić gafy!

Samogłoski i spółgłoski – zapis fonetyczny

W trakcie nauki możesz otrzeć się o nazwę International Phonetic Alphabet (w skrócie IPA), który jest międzynarodowym systemem alfabetycznym transkrypcji fonetycznej do reprezentowania dźwięków mowy. System został opracowany w taki sposób, iż każdemu dźwiękowi przypisuje się jeden symbol. Podpowiada on zatem wymowę oraz akcentowanie w języku oryginalnym, w tym w języku angielskim i jest prawdziwą gratką dla poliglotów.

Mimo to praca na alfabecie IPA uważana jest często za czasochłonną i nużącą, dlatego korzystają z niej głównie prawdziwi pasjonaci, studenci filologii czy osoby zawodowo związane z językiem obcym. Dlatego na dobry początek podajemy trzy symbole, które warto sobie utrwalić:

• /ʌ/ – przypomina polskie, przytłumione /a/, np. sun – /sʌn/
• /ʊ/ – odpowiada krótkiemu /u/, np. woman – /wʊmən/
• /ɪ/ – krótki dźwięk, który upodabnia się do polskiego /y/, np. win – /wɪn/.

W przypadku spółgłosek największą trudność sprawiają te brzmienia, które nie mają swojego odpowiednika w języku polskim. Stąd biorą się pomyłki, gdyż niechcący przerabiamy te dźwięki na coś niezrozumiałego dla native speakera. Do szczególnie problematycznych dla Polaków dźwięków zaliczają się:

• /θ/ – bliskie bezdźwięcznemu /f/, które wypowiadasz trzymając czubek języka między zębami. Np.think – [θɪŋk]
• /ð/ – bliskie dźwięcznemu /w/, które wypowiadasz w ten sam sposób, ale z udźwięcznieniem. Np. they – /ðeɪ/.

Wielu osobom w zupełności wystarczają słowniki papierowe oraz elektroniczne. W tych wydrukowanych można przeczytać legendę, czyli tabelę symboli fonetycznych wraz z przykładami. Natomiast w słownikach online (np. C ambridge Dictionary, Dictionary.com) znajdziesz nie tylko transkrypcję fonetyczną, ale i nagrania z wymową.

Spelling – jak literować alfabet angielski

Nauka literowania to jeden z najlepszych sprawdzianów znajomości alfabetu angielskiego. Wbrew pozorom spelling jest dobry nie tylko dla dzieci, ale i dorosłych. Zwłaszcza wtedy, kiedy usłyszysz pytania:

• How do you spell "booklet"? – Jak się pisze „booklet”?
• Could you spell that, please? – Mógłbyś to przeliterować, proszę?
• Could you spell your name, please? – Czy mógłbyś przeliterować swoje nazwisko?
• Can you repeat that, please? – Czy możesz (to) powtórzyć, proszę?

W odpowiedzi na pierwsze pytanie podajesz każdy dźwięk litera po literze, czyli:

• B-O-O-K-L-E-T(bi -oł -oł -kej-el-i-ti).

Jak łatwo zapamiętać alfabet angielski?

Przede wszystkim alfabetu angielskiego nie da się wkuć na pamięć. Takie zajęcie byłoby zbyt karkołomne i w dodatku mało produktywne. Dlatego najlepiej oddziaływać jednocześnie na świadomość i podświadomość, włączając do nauki kilka zmysłów (np. wzrok i słuch) oraz literując w każdej wolnej chwili, jakby od niechcenia. Liczy się różnorodność i dobra zabawa, bo wtedy pobudzasz wyobraźnię oraz ułatwiasz sobie naturalne przyswajanie.

Alfabet angielski – wskazówki do nauki

Założenie, iż tylko osoby początkujące powinny uczyć się liter po angielsku, jest mitem. W rzeczywistości każdy może to robić, jeśli uzna, że jego sposób wymowy zaciemnia komunikację i prowokuje niezrozumienie.

Oto, jak możesz doskonalić mówienie i dobrze się przy tym bawić:

• słuchanie i śpiewanie – tutaj sprawdzą się wszelkiego rodzaju piosenki dla dzieci, które są proste, rytmiczne i melodyjne. Osłuchuj się z nimi, powtarzaj słowa, a nawet włącz do tego ruch i zacznij tańczyć!
• pierwsze skojarzenia – to ćwiczenie możesz wykonać samodzielnie albo z innymi. Znajdź angielskie słowa, z jakimi kojarzą Ci się litery (np. Letter H is for house. B is for bear. T is for tent). Litery mogą być wybierane losowo lub sugerowane przez drugą osobę, jeśli grasz w grupie.
• proste historyjki/piosenki – to wersja rozszerzona poprzedniego ćwiczenia. Znajdź przykładowe słowa dla liter alfabetu i ułóż z nich prostą piosenkę albo historyjkę. Może być zabawnie, a nawet absurdalnie, byleby zapadało w pamięć!
• rozmówki z lektorem – konwersacje to jeden z najlepszych sposobów na sprawdzenie swoich sił. Lektor podzieli się przydatną wiedzą oraz podpowie, nad czym warto jeszcze popracować. Dlatego jeśli chcesz mówić jak rodowity Brytyjczyk, zobacz ten bezpłatny webinar.